رضا رحمانی، چهارشنبه ۱۲ آذر در پنجمین کنفرانس ملی هیدرولوژی ایران که در دانشگاه ارومیه با حضور نماینده فائو در ایران برگزار شد، موضوع دریاچه ارومیه را بسیار مهم و حیاتی دانست و افزود: اگر احیای دریاچه به یک بحث سیاسی یا جناحی تبدیل شود، ظلم مضاعفی به این سرمایه طبیعی کشور وارد خواهد شد.

وی با بیان اینکه دولت‌های پیشین نیز اقداماتی برای احیای دریاچه ارومیه انجام دادند، افزود: دولت چهاردهم و شخص رئیس‌جمهور، احیای دریاچه را در اولویت برنامه‌های خود قرار داده‌اند و همکاری با دانشگاه‌ها و پژوهشگران، به ما کمک می‌کند تا تصمیمات علمی و عملی برای کاهش مخاطرات آب و مدیریت منابع اتخاذ شود.

رحمانی با بیان سابقه بحران آب در دریاچه ارومیه توضیح داد: از اوایل دهه ۸۰ بحران جدی شروع شد و با وجود اقدامات مصوب و اجراشده در طول سال‌ها، تا امروز چالش‌ها همچنان ادامه دارد. اما با اجرای طرح‌های جدید، از جمله قراردادها و تفاهم نامه‌های کاهش مصرف آب با جهاد کشاورزی، انتظار می‌رود مصرف آب در بخش کشاورزی کاهش یابد و به این ترتیب، گام مهمی در مسیر احیای دریاچه برداشته شود.

استاندار آذربایجان غربی با تأکید بر نقش دانشگاه‌ها و پژوهشگران در ارائه راهکارهای علمی افزود: برای احیای دریاچه ارومیه از ظرفیت دانشگاهها استقبال می‌کنیم تا ضمن استفاده از دانش علمی، خروجی همایش‌ها و مقالات در قالب راهنمای عملی و عامه‌فهم به مردم منتقل شود تا همگان نسبت به اهمیت احیای دریاچه حساس باشند.

وی گفت: علاوه بر پروژه‌های اجرایی و باروری ابرها، کاهش مصرف آب، لایروبی رودخانه‌ها و انتقال آب به مخزن اصلی دریاچه، همه اقدامات باید به‌طور همزمان و جدی پیگیری شوند. مشارکت مردم، حتی با رعایت صرفه‌جویی‌های کوچک، تأثیر قابل‌توجهی دارد و تنها با همکاری همگان، می‌توانیم امید داشته باشیم که دریاچه ارومیه احیا شود.

استاندار خاطرنشان کرد: در راستای احیای دریاچه ارومیه، ایجاد معیشت پایدار و جایگزین برای مردم منطقه در دستور کار قرار دارد. 

تراز منفی دریاچه ارومیه نتیجه کاهش ورودی‌ها و تبخیر پنج‌برابری است

رئیس دانشگاه ارومیه، نیز در این کنفرانس با تشریح وضعیت نگران‌کننده تراز آب دریاچه ارومیه گفت: حوضه آبریز دریاچه یک حوضه کاملاً بسته است و تغییرات اقلیمی، افزایش تبخیر و کاهش ورودی‌ها، شرایطی ایجاد کرده که تراز دریاچه به شکل جدی منفی شده و پیامدهای محیط‌زیستی و اقلیمی گسترده‌ای را رقم زده است.

محمود رضازاد با اشاره به نقش تغییرات اقلیمی در خشک شدن دریاچه افزود: در سال‌های اخیر شرایط آب‌وهوایی تغییر کرده، دما افزایش یافته و سطح آب پایین آمده است. همین عوامل موجب شده تبخیر تا پنج‌برابر ورودی آب افزایش پیدا کند و این موضوع یکی از مهم‌ترین دلایل افت تراز دریاچه است.

رئیس دانشگاه ارومیه با بیلن اینکه ورودی‌های اصلی دریاچه از بارش‌های مستقیم، روان‌آب‌ها و رودخانه‌ها تأمین می‌شود، گفت: حدود ۱۴ رودخانه اصلی بر جریان سطحی تأثیرگذار در این حوضه وجود دارد که متأسفانه به دلیل کاهش بارندگی و افزایش مصرف آب در بخش کشاورزی، میزان ورودی آن‌ها کاهش چشمگیری داشته است.

به گفته رضازاد، بررسی تصاویر هوایی سال‌های گذشته نشان می‌داد که حتی آب‌های زیرزمینی از برخی مناطق شمالی مثل شبستر به دریاچه می‌ریخت، اما امروز به دلیل افت سطح آب‌های زیرزمینی، آن ورودی‌های طبیعی نیز قطع شده است.

وی درباره پیامدهای هیدرولوژیکی خشک‌شدن دریاچه ارومیه گفت: افزایش شوری، تبدیل بخش‌هایی از دریاچه به کویر نمک، از بین رفتن زیستگاه‌ها و تغییرات اقلیمی از آثار قطعی کاهش تراز دریاچه است. 

رئیس دانشگاه ارومیه یکی از مهم‌ترین راهکارهای احیای دریاچه را اصلاح الگوی مصرف آب در بخش کشاورزی دانست و افزود: تفاهم‌نامه‌هایی در خصوص توسعه آبیاری هوشمند زیرسطحی و تغییر الگوی کشت در حال اجراست و تحقق کامل این برنامه‌ها می‌تواند تأثیر بسزایی بر کاهش برداشت آب داشته باشد.

وی با اشاره به کاهش شدید منابع آبی کشور تأکید کرد: آب‌های تجدیدپذیر ایران از حدود ۱۳۰ میلیارد مترمکعب به ۹۰ میلیارد مترمکعب رسیده است. این سقوط، نشان‌دهنده ورود کشور به فاز بحران است و لازم است مردم صرفه‌جویی در مصرف آب را جدی بگیرند.